Program i literatura

Program stały

  1. Teoretyczne aspekty bezpieczeństwa
  • Istota i zakres pojęć: bezpieczeństwo i zagrożenie
  • Przedmiotowy i podmiotowy wymiar bezpieczeństwa
  • Pojęcie i uwarunkowania bezpieczeństwa narodowego, wewnętrznego i międzynarodowego
  • Bezpieczeństwo społeczne – pojęcie, istota, uwarunkowania, zagrożenia
  • Strategie i programy bezpieczeństwa Polski
  1. Bezpieczeństwo narodowe
  • Doktryna obronna i obronność państwa
  • Bezpieczeństwo narodowe Rzeczypospolitej Polskiej
  • System obronności Rzeczypospolitej Polskiej. Powinności obronne władz samorządowych, instytucji i obywateli
  • Szkolnictwo wojskowe
  • Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej
  • Narodowe Siły Rezerwowe
  1. Ochrona ludności i obrona cywilna
  • Cele, zadania i organizacja obrony cywilnej Rzeczypospolitej Polskiej
  • System wczesnego ostrzegania i alarmowania ludności
  • Planowanie i stawianie zadań strukturom OC
  • Obowiązki prawne obywateli w obronie cywilnej
  • Zachowanie się ludności podczas ewakuacji z terenów zagrożonych
  • Zadania w ramach systemu zarządzania kryzysowego
  • Ochrona ludności, zwierząt gospodarskich, środków żywności, wody i pasz przed skażeniami i zakażeniami
  • Znaczenie powszechnej samoobrony
  • Ochrona infrastruktury i dóbr materialnych społeczeństwa
  1. Zagrożenia czasu pokoju, ich źródła, przeciwdziałanie ich powstawaniu, zasady postępowania w wypadku ich wystąpienia i po ich ustąpieniu
  • Zagrożenia naturalne
  • Zagrożenia spowodowane działalnością człowieka
  • Skutki zagrożeń, przeciwdziałanie ich powstawaniu
  • Terroryzm jako zagrożenie cywilizacyjne, wykrywanie go i zwalczanie
  • Pożary, podręczny sprzęt gaśniczy i gaszenie pożarów
  1. Zagrożenia występujące w czasie wojny
  • Sposoby likwidacji skutków zagrożenia
  • Charakterystyka i podział współczesnych środków rażenia
  • Broń konwencjonalna (klasyczna) – podział i przeznaczenie
  • Środki przenoszenia broni konwencjonalnej i masowego rażenia
  • Dyslokacja, potencjał i modernizacja techniczna Sił Zbrojnych RP
  1. Regionalne zagrożenia ekologiczne oraz energetyczne
  • Ochrona atmosfery, wód, zieleni, gleb i gruntów
  • Odnawialne i nieodnawialne źródła energii
  1. Wybrane elementy międzynarodowego prawa humanitarnego
  • Konwencje genewskie z 1949 roku, ich charakterystyka i znaczenie
  • Protokoły dodatkowe z 1977 roku do konwencji genewskich
  • Ochrona ludności, dóbr kultury i przekonań religijnych w myśl międzynarodowego prawa humanitarnego
  1. Światowy i europejski system ochrony praw człowieka
  • System ochrony prawa człowieka – podstawowe akty prawne
  • Międzynarodowy Trybunał Karny w Hadze
  • Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu
  • Rada Europy
  1. Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach (zachowanie ratownika)
  • Aspekty prawne udzielania pierwszej pomocy przedmedycznej
  • Postępowanie w różnych przypadkach
  1. Stosunki międzynarodowe w wymiarze globalnym
  • Podmioty oraz zasady prawa międzynarodowego
  • Metody rozwiązywania sporów między państwami
  • Dysproporcje w rozwoju politycznym i ekonomicznym świata
  • Konflikty zbrojne na świecie po II wojnie światowej
  • Ochrona praw człowieka w Polsce i na świecie
  • Akcje humanitarne oraz interwencje pokojowe we współczesnym świecie
  • Terroryzm na świecie; motywy i sposoby działania, organizacje terrorystyczne
  1. Polityka zagraniczna Polski po 1989 r.
  • Kierunki polityki zagranicznej po 1989 r.; relacje z innymi państwami
  • Udział Polski w organizacjach międzynarodowych
  1. Systemy bezpieczeństwa i współpracy
  • Sytuacja polityczna na świecie na przełomie XX i XXI w.
  • ONZ – kompetencje, organy, metody działania
  • NATO – cele, organy najważniejsze operacje wojskowe
  • Organizacje międzynarodowe związane z bezpieczeństwem (np.: OBWE, WHO, ILO, FAO, IMF, IBRD, WTO, OECD, UNESCO, UNIDO, IAEA, UNICEF, UNHCR)

Program zmienny w roku 2017/2018

  1. Przyczyny powstania i geneza NATO
  2. Postanowienia traktatu waszyngtońskiego
  3. Koncepcje strategiczne NATO w okresie zimnej wojny
  4. Polityka nuklearna NATO
  5. Struktura instytucjonalna i procesy decyzyjne w Sojuszu
  6. Rozszerzenia Sojuszu (motywy, mechanizmy, kryteria, przebieg, fale, perspektywy)
  7. Pozimnowojenne koncepcje strategiczne NATO
  8. Zdolności obronne NATO i potencjały obronne państw członkowskich Sojuszu
  9. Misje traktatowe a tzw. misje out of area
  10. NATO a Unia Europejska
  11. NATO a Rosja
  12. Partnerstwa NATO – idea, struktury organizacyjne, główni partnerzy
  13. Droga Polski do NATO
  14. Udział Polski w strukturach i operacjach NATO
  15. Podstawowe zadania i misje Sojuszu: kolektywna obrona, zarządzanie kryzysowe, bezpieczeństwo kooperacyjne
  16. NATO wobec nietradycyjnych zagrożeń bezpieczeństwa (terroryzm, piractwo i przestępczość zorganizowana, cyberbezpieczeństwo, masowe migracje)
  17. Misja NATO w Afganistanie
  18. Zaangażowanie NATO na Bałkanach (Bośnia, Kosowo, Macedonia)
  19. Misja NATO w Libii
  20. NATO a Ukraina
  21. Reakcja NATO na konflikt na Ukrainie
  22. Reakcja NATO na konflikt w Gruzji
  23. Reakcja NATO na zamachy z 11 września 2001 r.
  24. Problem wschodniej flanki NATO
  25. Finanse NATO
  26. NATO a kontrola zbrojeń i rozbrojenie

Zalecana literatura

Program stały

  • Bezpieczeństwo narodowe i międzynarodowe wobec wyzwań współczesnego świata, W. Kitler, M. Marszałek  (red.), Wyd. AON, Warszawa 2014.
  • Gryz J., Bezpieczeństwo państwa. Władza – polityka – strategia, Wyd. AON, Warszawa 2013.
  • Gryz J., Podstawy bezpieczeństwa państwa. Podręcznik dla szkół ponadgimnazjalnych, Wyd. AON, Warszawa 2016.
  • Kitler W., Bezpieczeństwo narodowe RP. Podstawowe kategorie. Uwarunkowania. System, Wyd. AON, Warszawa 2011.
  • Organy doradcze głowy państwa właściwe w sprawach bezpieczeństwa narodowego. Geneza, doświadczenia i wnioski dla tworzenia zintegrowanego systemu bezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej, T. Kośmider (red.), Wyd. AON, Warszawa 2015.
  • Problemy bezpieczeństwa wewnętrznego w wybranych państwach, S. Sulowski (red), Wyd. Elipsa, Warszawa 2013.
  • Skrabacz A., Bezpieczeństwo społeczne. Podstawy teoretyczne i praktyczne, Elipsa, Warszawa 2012.
  • Strategie i programy bezpieczeństwa. Wybór dokumentów, S. Sulowski, M. Brzeziński (red), Wyd. Elipsa, Warszawa 2012.
  • Trzy wymiary współczesnego bezpieczeństwa, S. Sulowski, M. Brzeziński (red), Wyd. Elipsa, Warszawa 2014.

Program zmienny

  • Robert Kupiecki, Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, MSZ, Warszawa 2016, http://www.msz.gov.pl/resource/99ad1565-6b31-43fb-a930-e3aef272c42c:JCR
  • Mirosław Banasik, Zdolności NATO do działań ekspedycyjnych w przyszłym środowisku bezpieczeństwa międzynarodowego, Difin 2015
  • Arkadiusz Domagała, Interwencjonizm humanitarny NATO, Oficyna wydawnicza Edward Mitek 2014
  • Łukasz Jureńczyk, Polska w Sojuszu Północnoatlantyckim: Wojsko Polskie w operacjach reagowania kryzysowego NATO, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego 2016
  • Tomasz Kośmider (red.), Polityczno-wojskowe implikacje członkostwa Polski w NATO: z perspektywy 15-lecia obecności w strukturach Sojuszu, AON 2014
  • Anna Mróz-Jagiełło, NATO w kształtowaniu i kreowaniu środowiska bezpieczeństwa międzynarodowego, AON 2016
  • Łukasz Smalec, Tomasz Pasierbiak, Barbara Marcinkowska (red.), Partnerstwo transatlantyckie w XXI wieku. Stanowiska głównych aktorów, http://centruminicjatyw.org/wp-content/uploads/2016/06/Partnerstwo-transatlantyckie-w-XXI-wieku.-Stanowiska-g%C5%82%C3%B3wnych-aktor%C3%B3w.pdf